هنگامی كه سرزمين ايران دچار هرج و مرج و آشوب بود و هركدام از امرای تيموری و آق قويونلو و ديگر حكام محلی گوشه ای از اين سرزمين را محل حكومت خود كرده بودند، اسماعيل ميرزا كه بعدها به شاه اسماعيل معروف شد، توانست با سركوب آق قويونلوها (كه يكی از قبايل با نفوذ حاكم بر ايران بودند) در سال 907 هجری قمری، بنيان حكومتی خود را به مدت دو و نيم قرن استوار سازد. افرادی كه شاه اسماعيل را در اين جنگ ها ياری می كردند، در تاريخ به نام قزلباش ها شهرت يافتند و شامل 32 قبيله مختلف بودند كه شاه اسماعيل آنها را در زمره نُجبا در آورد و به ايشان عمامه خاصی داد كه 12 ترك داشت و ميان آن كلاه سرخی مانند فينه می گذاشتند و به همين لحاظ به قزلباش ها معروف شدند. در سال های 991 تا 994 هجری قمری سلطان محمد خدابنده به منظور جلب حمايت عليه ازبكان و عثمانی ها تصميم گرفت افراد غير نظامی را با رضايت خود به خدمت نظام درآورد كه اين عمل او به شاه سون (يعنی دوست داران شاه شدن) معروف شد. درسال 998 هجری قمری افراد قزلباش عليه نماينده شاه سر به شورش برداشتند كه از اين رو شاه اسماعيل نسبت به قدرت آنان بدبين شد و گروه ديگری با نام شاهسون را برای درهم شكستن قدرت آن ها بسيج كرد. بنابراين شاهسون ها (دوست داران شاه) به گروهی اطلاق می شدند كه از سوی شاه عباس تشكيل يافته بود تا جای قبايل ترك را كه از سلسله صفوی پشتيبانی كرده بودند، بگيرند. محمد کريم‌زاده، در شاهسون‌هاي فارس، پيشينه تاريخي شناخت شاهسون‌ها مي نويسد: (( پيشينه‌ تاريخي شاهسونان به زمان پادشاهان صفوي مي‌رسد نويسندگان تواريخ و سفرنامه‌ها در اين قول معتقدند که شاه‌عباس بزرگ براي کاستن نفوذ و نيروي حکمرانان سي‌ودو طايفه‌ قزلباش که درآن روزگار تمشيت و اداره همه‌ امور مملکت را در دست داشتند و قدرتي بزرگ و خودکامه در برابر پادشاه به شمار مي‌آمدند به ايجاد سپاهي مجهز و منظم در يکدسته پيادهي تفنگدار و يکدسته سواره همت کرد.علي‌الظاهر، بهانه‌ آن پادشاه از تشکيل و تجهيز اين قشون پديد آوردن نيروئي رزم‌آور و ورزيده در برابر قواي «ينگيچري» دولت عثماني بود اما هدف واقعي و پنهاني وي مقابله با امراي خودسر و نافرمان قزلباش و ازميان برداشتن قدرت و اعتبار ايشان به شمار مي‌‌آمد.)) در کتاب بستان السياحه تأليف حاج زين العابدين شيرواني (جلداول ازانتشارات سنايي، صفحه 347)در مورد شاهسونها چنين آمده است : (( جمعی از نمک به حرامان قزل باشيه برشاه عباس خروج کرده ، پای جرات وجسارت پیش نهادند، شاه فرمود:شاه سون گلسون .یعنی هرکه شاه رادوست دارد بیاید.لهذا از هرفرقه ای آمده طاغیان شاه راشکست دادند،پادشاه آن جماعت را (شاه سون ) نام نهادند،درمیان آن طایفه ، طوایف مختلفه است.مسکن ایشان درملک مغان وآذربایجان و فارس است وقلیلی در خراسان و كابل و کشمير سکونت دارند و درغریب نوازی و مهمانداری و شجاعت برامثال خود طریق سبقت سپارند.نام طوایف این عشایربیشتربه (( لو )) ختم می شود ازقبیل سرخان بیگ لو، طالش مکاییل لو،جعفرلو،حاجی خانلو، مغانلو و... علاوه براین بعضی ازشاهسونها به دیگرنقاط ایران چون فارس ، خرقان و خمسه کوچانده شده اندکه اینها برخلاف شاهسونهای آذربایجان معمولا زیرسیاه چادر زندگی می کنند وبا آلاچیق های شاهسونهای آذربایجان تفاوت بسیار دارند))

 

 

 

 

 

محیط جغرافیایی خرقان يا قاراقان - ييلاق ايل شاهسون بغدادي نام ناحيتي است محدود به اين حدود: مشرق: بلوک زهرا; مغرب : خمسه ; شمال : قزوين ;جنوب : همدان . خرقان داراي سه بلوک است : خرقان افشار، خرقان بکشلو، خرقان قتلو. در کوههاي خرقان ايلات شاهسون معروف ببغدادي که عده آنها پنجهزار نفر است به ييلاق ميروند. قسمتي از اراضي خرقان از رودهاي خررودو کلنجين و آوه و رودک و قسمت عمده بوسيله چشمه سارهاي متعدد مشروب ميشود ازجمله چشمه علي که داراي آب فراوان و در جوار کلنجين و مصرآباد واقع شده در صورتي که چشمه مزبور از اراضي اين دو قريه بيرون مي آيدبهيچوجه از آب آن استفاده نميکنند و اراضي دههاي زيردست از قبيل سراب بادقين و سکمس آباد را مشروب مي نمايد. در اين بلوک معدن نمک ممتازيست و همچنين در کنارجاده شوسه قزوين - همدان که از اين بلوک ميگذرد چشمه آب گوگردي است که اهالي و مسافرين در آن استحمام مي کنند. (از جغرافياي انساني كيهان) ................................................................................................ قاراقان (خرقان) منطقه اي وسيع از بين استانهاي همدان، مركزي و قزوين . امروز بخشي از آن كه در شهرستان رزن استان همدان قرار دارد "دهستان خرقان"؛ بخشي از آن كه در استان قزوين قرار دارد "خرقان شرقي" و "خرقان غربي"؛ و بخشي از آن كه در شهرستان ساوه استان مركزي قرار دارد "بخش خرقان" ناميده مي شود. ..................................................................................................................................................... دهستان خرقان: در قسمت جنوب غربي قزوين قرار دارد و از شمال به رودخانه خررود و دهاتي از دهستانهاي دودانگه، نواحي افشاريه، زهرا و …. استان قزوين، از شرق به دهستان خلجستان شهرستان ساوه، از جنوب قسمتي به دهستان درجزين استان همدان و از مغرب به ناحيه خمسه استان زنجان محصور است. در معجم البلدان آمده است: "خرقان نام قريتي از قراي همدان که بعدها از مضافات قزوين شده است". اين همان خرقان نزديک قزوين است که به نام سه طائفه عمده ناحيه، به سه بلوک خرقان افشار [آوشار]، خرقان بکشلو [بكيشلي] و خرقان قتلو [قوتلو] تقسيم ميشده است. در حال حاضر جاده آسفالته قزوين ـ همدان، دهستان خرقان را به دو قسمت شرقي و غربي تقسيم مي‌نمايد. مركز بخش خرقان غربي "آوه" (نك. آبا-آوه) است كه در ١١٠ كيلومتري جنوب قزوين بر سر راه قزوين ـ همدان قرار دارد. مركز خرقان شرقي، قصبه كلنجين است كه در ٢٤ كيلو متري شرق آوه قرار دارد. كلنجين در گذشته اعتبار بيشتري داشته و مركز تمامي خرقان بشمار ميرفته است. ................................................................................................ خرقان [قاراقان٬ قره قان]: كلمه اى تركى به معانى زير است 1- اقاقى (آغ سالخيم آغاجى)٬ گل ابريشمּ اين كلمه امروزه به همين معنى در تركى خلجى به شكل قاراقان و در تركى خاكاس به شكل خرقان موجود است 2- معادل Qôroxan قرخان مغولى٬ به معنى رود كوچك و يا باريكه آب كوهستانى. 3- در نظام دول تركى٬ قاراخان كسى است كه از طبقات پايين مردم و غيراشرافى٬ به حكومت رسيده باشدּ 4- قاراخان در ميتولوژى تركى به معنى خداى خدايان٬ معادل زئوس يونانيان استּ 5- در ريشه شناسى خرقان٬ نام دولت تركى قاراخانى نيز پيشنهاد شده استּ ............................................................................................... برج هاي دوگانه خرقان خرقان در منطقه اي كوهستاني در جنوب غربي قزوين ، قرار دارد . در اين منطقه دو آرامگاه از دوره سلجوقي بر جاي مانده است . برج اول هشت ضلعي است و بر هر ضلع آن ؛ طرح هاي متنوع آجري نقش شده است . اين برج داراي گنبديدوپوش است كه دو پلكان مارپيچ به آن منتهي مي شود . ارتفاع اين آرامگاه در حدود پانزده متر و قطر بناي آن حدود يازده متر است . براساس متن كوفي موجود در اين بنا ، اين برج در سال 460 ه – ق ساخته شده است . برج دوم – با فاصله حدود سي متر از برج اول – از نظر شكل و ابعاد ، تقريبا ً هم اندازه برج اول است . اين بنا داراي گنبد دو پوش و يك پلكان منتهي به فضاي بين اين دو پوشش است . كتيبه اين برج ، تاريخ 486 ه – ق را نشان مي دهد . برج هاي آرامگاهي خرقان با بيش از پنجاه طرح آجري ، جزء شاهكارهاي آجر كاري معماري ايران به شمار مي روند . ................................................................................................ زلزله سال ‪ 81‬آوج بخش‌هايي از برج‌هاي دوپوش خرقان را به همراه ديواره بنا كه تاريخ ساخت آن به هزار سال پيش (دوره سلجوقيان) باز مي‌گردد، در هم كوبيد و تخريب كرد. از ويژگي‌هاي مهم اين برج‌ها تزئينات آجري است كه از آن به عنوان شكوه معماري دوره سلجوقي ياد مي‌شود. گنبد هزار ساله برج دوقلوي خرقان كه براثر زلزله سال ‪ 81‬آوج تخريب شده بود، پس از چند سال درسال 1386مرمت و بازسازي شد. ................................................................................................ چشمه معدنی خرقان در کیلومترنود و پنج جاده قزوین – همدان قرار دارد . آب های معدنی خرقان ، پس از مصرف به رود خانه « ابهر رود » که از این منطقه عبور می کند ، می ریزد . آب های چشمه خرقان از دسته آبهای کلروه سدیک و بیکربناته کلسیک گرم با pH اسید و سیلیس است . آب این چشمه در درمان دردهای عصبی ، سیاتیک و رماتیسم موثر است . در عفونت های مجاری تنفسی ، تورم گلو و حلق و برنشیت مزمن به صورت استنشاق بخار و دوش بینی موثر است . ................................................................................................

قارا قان يا خرقان ساوه محل ييلاق وقشلاق ايل شاهسون بغدادي است. منابع: http://tinypic.com/ http://www.mibosearch.com/ http://qazvin.niazerooz.com/ http://www.iranview.ir/ http://www.myqazvin.com/ http://qezvin-az.blogspot.com/ http://jamrasi.blogfa.com/

شاهسون ها از آداب و رسوم سنتی و قوی برخوردارند . هرچند که از گذشته های دور،از حوادث و خطرات دور نمانده و تحولات  زمان بر آنها بی تاثیر نبوده است .  قدمت تاریخی شاهسون ها سبب شده آداب و رسوم و شیوه های معیشت آنها برای افراد عادی جذاب و دیدنی باشد ؛ چنان که بازدید از زندگی عشایری ایل شاهسون، یکی از پرطرفدار ترین برنامه های گردشگری در ناحیه ی آذربایجان شرقی و اردبیل به شمار می آید.

شاهسون ها از سجایای اخلاقی خوبی برخوردار هستند و در تیر اندازی و شکار و میهن پرستی مشهور هستند. آنها به زبان آذری صحبت می کنند ومذهب آن ها شیعه است هستند.

برپایی جشن ها و آیین های اسلامی و ایرانی مهم ترین آداب و رسوم آنها به شمار می آید که به شکل های خاصی و رعایت اصول ایل انجام می شود و برای گردشگران بسیار جذاب ، دیدنی و شنیدنی است .

شاهسون ها جشن های خود را در میدان برگزار می کنند ودر عید های مذهبی ازجمله : عید قربان و فطر، پس از نماز عید ،به دید و بازدید یکدیگر می روند. مراسم و آداب ازدواج در میان این ایل از اهمیت زیادی برخوردار است .وقتی پسری خواهان دختری است ، دو نفر از ریش سفیدان ایل را به چادر پدر دختر می فرستند و آنها در صورت توافق ، عهد و پیمان می بندند و خیلی به آن اهمیت می دهند .

پس از خواستگاری ، خانواده داماد برای عروس هدایایی از جمله : روسری ، گردنبند ، آینه ، پارچه و شیرینی می برند . چند روز مانده به تاریخ عروسی ، از مهمانان دعوت به شرکت در مراسم می شود . مهمانان هدایایی به همراه می آورند و به محض نزدیک شدن مهمانان ، داماد و همراهان وی ، به اتفاق نوازندگان سازهای محلی به استقبال آنها می روند. مهمانان شام را در چادر خانواده ی داماد می خورند و مبلغی به آشپز و آبدارچی هدیه می دهند. این مراسم چند روز ادامه دارد و در روز آخر، مهمانان به خانه ی عروس رفته و او را همراه خود ، به چادر داماد می آورند. زمانیکه عروس قصد خروج از منزل پدر را دارد ، یکی از افراد خانواده ی او، کمر بند زیبای طلایی به کمرش می بندند . سپس با آینه و جهیزیه ی خود به سمت خانه ی داماد حرکت می کند . هنگامی که عروس به چادر داماد نزدیک شد ، داماد سیب سرخی یا دسته گلی به طرف او پرتاب می کند که در این موقع ،سوارکاران ، هریک به نوبه ی خود به نمایش های محلی می پردازند .

 

 

غذاي ايل افشار (شاهسون)در منطقه يافشار تكاب  كله جوش (kale josh ) يا ماواكا نام دارد . لبنيات مصرفي افشاري ها نوعي پنير ريز بسيار خوش مزه ومقوي به نام  شور است . كه همراه با كره ي محلي مصرف شده و فقط در اين ناحيه از ايران يافت مي شود. خوراك مخصوصي كه موقع دندان در آوردن كودكان شير  خوار پخته  وبه آن ها داده مي شود.دنك (denek ) نام دارد كه از حبوباتي مثل نخود و ماش درست ميشود و سبب تقويت دندانهاي نوزاد ميشود.ديگر غذاهاي آنها عبارتند از : گوشت پلو ، آش انار ، آش ترخينه و دوغ آب.

زندگي مردمان ايلات و عشاير ارتباط مستقيم با دامپروري دارد و بسياري از نيازها و مايحتاج زندگي روزمره آنان در خوراك، پوشاك، ابزار زندگي و در آمدها به صنعت دامي گره خورده ست.

استان اردبيل در زمينه ي غذاهاي سنتي و محلي نيز داراي شهرت است. مردم ين استان به كيفيت خوراك اهميت زيادي مي دهند و از تماماواع خوراكيهاي رايج در ايران در خطه نيز استفاده ميشود.برخي از خوراكيها و غذاهاي تهيه شده در اين استان از جاذبه هاي گردشگري اين استان به شمار مي آيد.از جمله آش دوغ،كه از معروفترين غذاهاي اردبيل است كه ماست، سبزي، سير، كوفته ريزه و برنج تهيه ميشودو طعم خوبي دارد.در بلنديهاي اردبيل كه سرماي زيادي وجود دارد خوردن آش دوغ داغ  محلي اردبيل خوشمزه ترين قسمت خاطراتگردشگران را تشكيل ميدهد.عسل سبلان شهرت ملي دارد و در مام ايرانمعروف است و لذا صبحانه هاي منطقه اردبيل باعسل، نان تازه وكره محلي از جذابيت هاي خاص خود برخوردار است.ديگر غذاهاي آذري چون : پيچاق قيمه، انواع كوكو، رشته پلو قيسي، اماج بايلدي، خورش هويج، شير پلو، باستر پلو، كوكوماه و ... نيز در اين استان به فراواني طبخ مي شوند.انواع ترشي هاي محلي، انواع سالادها از قبيل سالاد فلفل سبز، انواع مرباها از قبيل مرباي گل، هويج، آلبالو، بالنگ، ليمو، موز، پوس پسته و... برخي ز مهم ترين چاشني ها و دسرهاي اين منطقه هستند.

  آش ترخينه :

اول حبوبات را در آب مي ريزيم  .بعد از مدتي سبزي وترخينه* در آن مي ريزيم پس از آن لبو و ادويه هاي لازم بهدلخواه را اضافه كنيم و بعد با پياز داغ آن را صرف مي كنيم.

آش دوغ :

 1-نخود – سبزي –دوغ تازه ي ترش –نمك –فلفل –سير تازه ي خرد شده 

2-دستوري ديگر : بلغور آرد و كلم پخته  وبعضي از  محصولات ديگر استفاده كرد.

دستور اصلي دستور شماره ي 1

توجه توجه : اين آش به علت داشتن مقدار زيادي دوغ و سير با عث افت شديد  فشار خون مي شود

…………………………………………….

*ماده اي است كه مانند سنگ بوده وسوراخ سوراخ است رنگش هم  خردلي است .

 

 

سلام
بعد از رسیدن عکس ها در اختیار شما عزیزان قرار می گیرد

لباس های محلی ایل شاهسون یکی از مهم تزین جاذبه های فرهنگی این ایل به شمار می اید.مردان ایل شاهسون پوشاک اختصاصی ندارند ، کت و شلوار انان معروف به کپی یا کلاه ترک داری که نظیر کلاه مردان گیلان است ، تشکیل دهنده ی پوشاک مردان شاهسونی است . لباش بانوان ایل شاهسون هر یک یاداور گوشه ای از پوشش مردم ایران زمین است . روسری بانوان را چارقد گلداری تشکیل می دهد که با یک کلاغی بسته می شود .پیراهن زنان ایل شاهسون از رنگ های  متنوع و شاد تشکیل شده و بلند است .تنبان ، شلیله ای است  که می پوشند و شبیه تنبان های بانوان گیلان ، بختیاری و قشقایی است .جلیقه ی زنان شاهسون را پارچه های دوخته شده بدون استین تشکیل می دهد که روی ان ها سکه های طلا و نقره دوخته شده است و تعداد سکه ها نشان دهنده ی میزان ثروت خانواده است.